Sarı Güneş, Mavi Gökyüzü, Beyaz Bulutlar. Neden?

Birkaç hafta önce 4 yaşındaki yeğenim annesine “güneş neden sarı” diye sordu. Elbette bu soru bir şekilde bana ulaştı ve kendimi dalgın bir şekilde ışığın dalgalarına dair kendime açıklama yapmaya çalışır şekilde buldum.

4 yaşında bir çocuk için renkler çok önemlidir, elbette ki 20 yıl sonra da önemlidir. Güneşin neden sarı, gökyüzünün neden mavi ve bulutların neden beyaz olduğunu anlayabilmek için öncelikle renklerin nasıl oluştuğunu anlamalıyız.

Çevremizde gördüğümüz değişik renkler, ışığın değişik dalga boylarının gözlerimize ulaşmadan önce süzülmesinin bir sonucudur. Kırmızı ışık daha uzun bir dalga boyuna sahipken, mavi ışık daha kısa bir dalga boyuna sahiptir. Işıktaki bütün dalga boyları (kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi ve mor) birleştirilirse beyaz ışık elde edilir.

Tıpkı okyanustaki dalgalar gibi, ışık yoluna bir şey çıkmadığı sürece daima düz bir çizgide ilerler. Daha sonra 3 seçenek mümkündür;

  • Yansıma
  • Kırılma (ya da bükülme)
  • Saçılma

Bu mekanizmaların her biri dünyanın uzaya yayılan güneş ışınlarının yoluna çıkmasının bir sonucudur, fakat göreceksiniz ki; genellikle güneş ışığının saçılmasının bir sonucu olarak bizler güneşin rengini, gökyüzünün ve bulutların rengini görebiliyoruz.

 

Eğer güneşe dünyanın atmosferinin dışında, uzaydan, gözleriniz yanmadan önce çok kısa bir süreliğine bakarsanız gözlerinizi kamaştıran parlaklıkta beyaz renk göreceksiniz. Hatta güneş astronomları bile uzay temelli birkaç gözlemlerinde güneşin sarı ya da turuncu renge boyanmasını reddediyorlar. Sonuç olarak biz insanlar alışkanlıklarla yaşayan canlılarız.

Işık atmosferimize girdiği anda yoluna çıkan gaz tanecikleri tarafından kesintiye uğrar. Bu tanecikler kesintiye uğrayan ışığın dalga boyundan daha küçük taneciklerdir. Bu durum Rayleigh saçılmasının bir sonucudur. Yani kısa dalga boyu – mavi ışık- daha çok saçılırken, uzun dalga boyu- kırmızı ışık- daha az saçılır. Bu da gökyüzünü neden o güzel maviyle gördüğümüzün sebebidir.

Bu güzel maviye sarı bir küre eşlik eder. Ve bu küre; o kadar parlaktır ki atmosferin korumasına rağmen yine de direkt olarak bakamazsınız. Onun o coşkulu sarı renginin sebebi doğrudan gökyüzünün maviliğiyle ilişkilidir. Atmosferin mavi rengi saçmasıyla güneşten geriye kalan spectrum geri yansıtılan sarı renktir. Güneş batarken ışık atmosferden daha fazla geçer. Bunun anlamı daha fazla ve daha kısa dalga boylu ışığın saçılmasıdır, bu yüzden de akşamları güneş batarken giderek daha kırmızı bir renkte görünür.

 

Bulutlar dünya atmosferindeki diğer kimyasallar ve donmuş su kristalleri ya da damlalarıdır. Bu damlalar ya da kristaller dalga boylarına göre ışığı bütün yönlere doğru saçarlar ve dolayısıyla da beyaz görünürler. Kara bulutlar bir başka bulutun gölgesinden geçerken kara görünürler, ya da kendi gölgelerini kendi altlarına düşürmelerinden kaynaklı kara görünürler. Çok açık havada bile kara görünebilirler. Bu yüzden gökyüzünde kara bulutların oluşu her zaman yağmur yağacağı anlamına gelmez.

Gökkuşağı Nasıl Oluşur?

Saçılma ve yansımanın dışında, atmosferde kırılmayı da gözlemleriz. Büyük su damlaları güneş ışığını bükerek gökkuşağı oluştururlar. Gökkuşakları gökyüzünde güneşin karşı tarafında görünürler. Havadaki su damlacıklarına giren ışık bükülür ve damlacığın içine doğru geri yansır. Bu kırılma -prizmadaki kırılma gibidir- ışığın değişik dalga boylarına ayrılmasına sebep olur ve böylece değişik renkler; kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, indigo, mor görünür. Işığın su damlacıklarının içinde defalarca kırılması renk sırasının tam tersi olduğu iki gökkuşağının oluşmasına sebep olabilir.

Elbette ki; görüşümüz, ışığın bütün elektromanyetik spectrumunun çok çok küçük bir bölümüyle sınırlıdır. Bu yüzden doğayı seyredin ve izlediğiniz şovdan keyif alın, bulutlu bir günde bile ışık dans ediyor.

Kaynak : http://bilimfili.com/sari-gunes-mavi-gokyuzu-beyaz-bulutlar-neden/

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir